La 27an de oktobro okazis sesio en la kataluna parlamento kaj tiam ĝiaj membroj voĉdonis pri proklamo pri sendependeco. Oni uzis urnon, tiel ke la voĉdonoj povis esti anonimaj. La voĉdonoj esti 71 favoraj, 10 kontraŭaj kaj 2 blankaj  por teksto kiu instigas la katalunan registaron konstrui la katalunan respublikon. Ĉi tiu proklamo poste neniam publikiĝis en la oficiala bulteno. Multaj katalunoj festis ĉi tiun okazaĵon kredante ke la sendependeco de Katalunio estis jam deklarita.

La saman tagon la hispana senato aprobis la aplikadon de la artikolo 155 de la hispana konstitucio, laŭ kiu la hispana registaro povas kontroli la administracion de iu ajn el la regionaj aŭtonomioj. Vespere Mariano Rajoy anoncis la eloficigon de ĉiuj membroj de la kataluna aŭtonomia registaro, deklaris finon de la parlamenta periodo en la kataluna aŭtonomio kaj kunvokis balotadon por la 21a de decembro por la kataluna parlamento.

En julio la sendependismaj organizaĵoj Òmniun kaj ANC kreis Whatsapp-kanalon por komuniki sin rapide kun la popolo en kazo de malfacila momento, kaj antaŭvidante ke por efektivigi la sendependiĝon necesos la subteno miloj da aktivuloj. Oni supozas ke inter 100 000 kaj 500 000 homoj aliĝis al ĉi tiu kanalo. La tagon de la proklamo oni simple instigis homojn festi la okazaĵon ĉeestante koncerton kiun iu organizis. La sekvan tagon oni instigis homoj konsumi kvazaŭ temus pri normala tago (“aĉetu librojn, spektu teatraĵojn, manĝu en restoracioj”…) sed nenio pri vizitado de iu loko por protekti la katalunajn instituciojn.

Kio okazis?

Ankoraŭ multaj detaloj estas nekonataj. Oni scias tamen, ke unu el la membroj de tiu sendependisma registaro, Santi Vila, neniam ordonis al siaj subuloj pretigi la aferon por la sendependeco (ĉi tion li diris poste ĉe la mikrofono de RAC1) kaj ankaŭ ke li neniam fidis je ĉi tiu projekto. La 26an de oktobro li demisiis el sia posteno de ministro sciante ke la sekvan tagon oni proklamos la sendependecon.

La 28an de novembro membroj de unu el la partioj kiuj subtenas la belgan registaron anoncis ke Belgio povas provizi politikan azilon al la membroj de la kataluna registaro. Lundon la 30an la registaro ankoraŭ ne komunikis sin kun la popolo kaj oni eksciis ke ili estas en Belgio. Kiam ĵurnalistoj demandas al parlamentanoj aŭ politikistoj proksimaj al la registaro, kial oni ne efektivigis la sendependiĝon, ili respondas ke la registaro ne volis endanĝerigi la homojn ĉar ili timas pri la uzado de la forto fare de la hispana polico. Antaŭ la 1a de oktobro ili kredis ke en demokratio simila konduto de la polico al pacaj homoj ne povas okazi, sed ekde tiu dato oni ne povas scii.

Politikaj malliberigitoj

La 16an de oktobro la juĝisto Carmen Lamela malliberigis la aktivulojn Jordi Cuixart kaj Jordi Sànchez akuzante ilin pri instigo al tumulto pro la okazaĵoj de la 20a de septembro.

La 2an de oktobro la sama juĝisto alvokis la vicprezidanton Oriol Junqueras kaj la ministrojn Jordi Turull, Meritxell Borràs, Carles Mundó, Raül Romeva, Dolors Bassa kaj Joaquim Forn. La prokuroro, Miguel Ángel Carballo , petis senkondiĉan malliberigon por la membroj de la kataluna registaro, escepte por Santi Vila, kiu devos pagi garantiaĵon de 50 000 eŭroj.

Advertisements

Dimanĉon la 1an de oktobro 2017 okazis referendumo en Katalunio kun la jena demando: “Ĉu vi volas ke Katalunio iĝus sendependa regno en formo de respubliko?”. Partoprenis la referendumon 2 286 217 homoj el la 5 313 564 balotrajtigitoj (43.03 %).

Jes: 90.18% (2 044 038)

Ne: 7.83% (177 547 )

blanka voĉdono: 1.98% (44 913 )

38.46% el la censo subtenis la alternativon JES, favoran al la sendependecon.

La kampanjon estis nenormala pro malpermeso pri la referendumreklamoj, oni arestis ĝiajn respondeculojn kaj oni organizis la referendumon klandestine, kaj la efektiviĝo rezultis kun multaj balotejoj malfermitaj kaj policaj atakoj por malhelpi ĝian efektiviĝon. Kiel ajn oni garantiis ke povis partopreni nur la balotrajtigitoj kaj ili povis partorpreni nur unu fojon.

Kompare kun la parlamentaj elektoj de la 27a de septembro 2015, la popola subteno al sendependiĝo kreskis je 77 530 voĉdonoj. La nombro da sendependismaj voĉdonoj estis 2.044.038 dum en 2015 la sumo de voĉdonoj por la balotlistoj de JxSí kaj CUP estis Tiam la sendependismaj voĉdonoj atingis la nombron de 1 966 508 (47.8%). La partioj kontraŭaj al la sendpendeco (Cs, PSC kaj PP) akiris 1 608 840 voĉdonoj (39.02%).

Unue substrekindas ke la referendumo kunvokita por la 1a de oktobro ja realiĝis. Ĝi komenciĝis je la antaŭvidita horo kaj, malgraŭ la incidentoj, ĝi disvolviĝis dum la tuta tago ĝis la fino, ofte inter tre malfavoraj cirkonstancoj. Necesas substreki la bonkonduta kaj demokratia sinteno de la civitanoj en la defendo de siaj rajtoj malgraŭ la polica subpremado kaj la fakto ke ili konservis en ĉiuj momentoj konduton de paca rezistado.

Due, kaŭzas konsterniĝon la misproporcio en la uzado de la fizika forto fare de la hispanaj Policía Nacional kaj Guardia Civil rilate al homoj kiuj faris neniun ajn krimon kaj kiuj volis praktiki sian rajton je politika partopreno ne perturbante la publikan ordon. La okazaĵoj, kiujn la tuta mondo povis spekti, ne estas propraj de ŝtato demokratia kaj jur-konforma, kaj ili memorigas pri pasintaj tempoj.

  1. ANTAŬAJ INCIDENTOJ

La incidentoj antaŭ la okazigo de la referendumo, kiel sekvo de la ŝtataj agoj kiuj celis eviti ĝian realiĝon, estas sufiĉe konataj, kaj oni taksis ilin en pluraj kazoj kiel gravaj malrespektoj kontraŭ la publikaj liberecoj kaj kontraŭ la fundamentaj rajtoj. Ili ampleksas priserĉojn en oficejoj de amaskomunikiloj kaj en privataj loĝejoj, plurokaze ne disponante aŭ montrante la konvenan juĝistan ordonon; la forpreno de balotmaterialo (balotiloj, censaj kartoj); la aresto pri membroj el la balota administracio de la registaro (altaj postenoj kaj teknikuloj, iuj el ili devigitaj deklari kun katenitaj manoj), la malpermeso pri eventoj en kaj ekster Katalunio kunvokitaj en la praktikado de la esprimlibereco, la malrespekto kontraŭ la poŝta privateco, kaj ankaŭ interkapto de privataj telefonaj konversacioj, fermo de retejoj kaj aliaj informoj en bitaj platformoj de sociaj retoj.

Al ĉi tiu tuta afero aldonindas krima plendo kontraŭ ĉiuj membroj de la Balota Komisiono, same kiel la monpunoj unuafoje postulitaj de la konstitucia tribunalo de Hispanio. La persekuto kontraŭ ĉi tiuj homoj kuntrenis ilian rezignon kaj generis la mallaŭdojn pri la perdo de ĉi tiu garantio fare de tiuj kiuj kaŭzis ĝin. Malgraŭ tio, la Balota Komisiono de Katalunio plenumis grandan parton de siaj taskoj: validigi la balotmerkaton, kreditigi la internaciajn observistojn, kreditigi la organizaĵojn kiuj volis partopreni la referendumon, kaj kreditigi delegitojn kaj kontrolistojn, inter aliaj.

  1. DISVOLVIĜO DE LA TAGO

Kiel antaŭe dirite, oni povis plenumi la referendumon. Multaj homoj pasigis la nokton en la balotlokoj por ŝirmi la voĉdonadon. Oni komencis baloti je la naŭa horo matene, la balotado tamen ne komenciĝis samtempe en ĉiuj balotlokoj precipe pro komputilaj problemoj kiuj malhelpis la retan konsulton pri la censo. Laŭ la disponeblaj datumoj, ĉi tiujn problemojn kaŭzis sufokiloj de telematikaj konektoj, kio povis malhelpi la balotemision, kaj kion oni devos rekonsideri ĉe la definitiva skrutinio. Estas konstatite ke policanoj forprenis baloturnojn plenajn per balotiloj kaj ke multaj homoj ne povis baloti. Malfermiĝis 2 162 balotejoj el la 2 315 antaŭviditaj. Inter la oka kaj la naŭa horoj matene agentoj de Guardia Civil kaj Policía Nacional prezentis sin ĉe multaj balotlokoj kun la celo eviti la balotadon, kaj speciale en tiuj lokoj kie devis baloti la prezidanto de la kataluna registaro, la prezidanto de la parlamento kaj la vicprezidanto de la registaro. Agentoj el Mossos d’Esquadra fermis 160 balotlokojn kaŭzante neniun vunditon. Vidante ke aliaj balotlokoj estis homplenaj, ili komprenis ke la aplikado de la principoj de proporcio kaj ne perturbo de la publika ordo ne rajtigis ilin fermi per la forto la ceterajn balotejojn. La hispana polico intervenis en multaj balotlokoj ne respektante la adoptitajn interkonsentojn de la Kataluna Komisiono pri Sekureco laŭ maniero klare misproporcia de la rezolucio de la membro de la Supera Tribunalo de Justico de Katalunio, kiu celkonscie postulis ke la policaj agoj plenumiĝu “ne perturbante la normalan kunvivadon civitanan”.

La intervenoj de Guardia Civil kaj Policía Nacional estis violentaj kaj kaŭzis multajn damaĝojn materiajn kaj homajn, kaj fermis proksimume 90 balotlokojn. La atako estis brutala en multaj lokoj kaj lezis pli ol 800 homojn. Du vunditoj estas en tre grava stato.

  1. KONSIDEROJ PRI LA RESPEKTO PRI LA FUNDAMENTAJ RAJTOJ

La konduto de la hispana polico por plenumi la rezolucion de la Supera Tribunalo pri Justico de Katalunio por eviti la okazigon de la referendumo kuntrenis ke oni malhelpis la efektiviĝon de la voĉdonado kaj oni videble malrespektis plurajn rajtojn agnoskitajn de la Hispana Konstitucio, la Ĉarto pri Fundamentaj Rajtoj de Eŭropa Unio, la Eŭropa Konvencio pri Homaj Rajtoj kaj la internaciaj deklaracioj pri homaj rajtoj. Aparte grava estis la malrespekto kontraŭ la esprimlibereco, la libereco je kunsido kaj la fizika integreco de la homoj. Ĉi tiu agado kuntrenas ankaŭ malrespekton kontraŭ la valoroj de Eŭropa Unio, esprimitaj en la artikolo 2 de la Traktato de Eŭropa Unio, laŭ kiu “La Unio baziĝas sur la valoroj de respekto de la homa digno, la libereco, la demokratio, la egaleco, la juroŝtateco, kaj respekto de la homaj rajtoj, inkluzive la rajtojn de personoj apartenantaj al minoritatoj”.

La grava malrespekto kontraŭ ĉi tiuj valoroj povas aktivigi la proceduron pri protektado establita de la artikolo 7 de la sama traktato, fare de la institucioj kaj de la membro-ŝtatoj, en ĉi tiu jura framo, konsiderante la seriozecon de la okazintaĵoj kiuj havis lokon en Katalunio la 1an de oktobro 2017.

Vidu atestaĵojn pri la okazaĵoj kiuj havis lokon dum la efektivigo de la referendumo.

 

 

Merkredon la 20an de septembro Guardia Civil-agentoj prenis al si la regadon sur la ministerio pri ekonomio kaj financoj de la kataluna registaro.

Guardia Civil arestis 14 homojn en 9 samtempaj operacoj. La arestitoj estas Lluís Salvadó (ministerio pri ekonomio kaj trezoro),  Josep M. Jové Llado (Ĝenerala Sekretarieco de Trezoro), Josue Sallent Rivas (Centro de Telekomunikoj kaj Teknologioj de la informado de la Generalitat, CTTI), -Xavier Puig Farré (Oficejo pri Socialaj Aferoj), Josep M. Salvadó Tenesa (Ministerio pri Ekonomio kaj Trezoro), – Oau Furriol Fornells, Mercè Martínez Martos, David Franco Martos (CTTI), – David Palanques Serrano (Eksterlandaj Aferoj), Joan Manuel Gómez (Ministerio pri Ekonomio kaj Trezoro), Josep Ginesta (sekretario de la ministerio pri laboro) en la granda operaco de la interna armeo kontraŭ pluraj ministerioj kaj organismoj de la kataluna administracio, la Generalitat.

Je la unua horo de la mateno, la agentoj prezentis sin en la ministrejo pri ekonomio kaj trezoro de la kataluna registaro, ĉe la strato Rambla Catalunya; ĉe la ministrejo pri socialaj aferoj kaj al tiu pri regado (Governació), krom al oficejoj de la (CTTI) kaj Civitana Prizorgado.

Tuj post la eniro en la ministrejo pri ekonomio, la vicprezidanto kaj ministro pri ekonomio, Oriol Junqueras, asertis tra sia Twitter-konto ke la eniro en la ministrejo estas “plua elmontro ke estas polica statuso”. Jordi Sànchez (@jordisanchezp), prezidanto de la civitana platformo por la sendependeco ANC, asertis tra Twitter iom post la oka matene: “Ĝuste nun Guardia Civil eniras la ministrejon pri Ekonomio kaj Vicprezidanteco. Neviolenta konduto por defendi la instituciojn.”

GC-agentoj priserĉis ankaŭ la Katalunan Instituton pri Financoj, kie ili malpermesis al ĝiaj laborantoj eniri. Guardia Civil okupis plurajn oficejojn de la registaro, kiel ekzemple la Malfermita Administracio de Katalunio, kiu pritraktas la elektronikan fenestreton de la Generalitat. Tial Guardia Civil eniras ankaŭ entreprenojn ligitajn kun la sektroro, kiel Indra ĉe la strato Tànger en Barcelono, kaj la entreprenon T-Sistems, kiu faris la informadikan sistemon por la konsulto 9N.

La polican operacon ordonis la enketa juĝistejo 13 de Barcelono, kiu de kelkaj monatoj tenas sub sekreto la esploradon pri la preparado de la referendumo.

 

REAGO DE PUIGDEMONT

Post ĉi tiuj okazaĵoj, la prezidanto Puigdemont aperis antaŭ la amaskomunikiloj akompanata de sia registaro kaj elparolis institucian deklaracion. Li priskribis la aferon kiel “kunordigita atako de la policaj fortoj kaj la hispana ministerio pri internaj aferoj kun la celo malhelpi ke katalunoj sin manifestu pace la unuan de oktobro kaj kun la celo malhelpi la agadon de registaro kiu venis de la baloturnoj.” Li diris ankaŭ: “Hodiaŭ la ŝtato fakte malŝaltis la memregadon de Katalunio kaj aplikis la politikon de escepta statuso”. Poste li listigis la situaciojn travivitajn dum la lastaj semajnoj: “Subpremitaj libereco; alvokitaj magistratestroj por deklari ne plenuminte iun ajn krimon, nur por timigi”. “Arestoj, priserĉoj, eĉ en privataj loĝejoj, timigo al amaskomunikiloj kiuj elsendas reklamon pri la referendumo, provo bloki kontojn, malrespekti la poŝtan privatecon…”. Ĉio kune, li diris, estas “esprimo propra de registaro kiu elektas sieĝe bremsi la peton de la plej multaj civitanoj.”

 

REAGO DE LA POPOLO

Tagmeze komencis manifestacii homoj en la centro de Barcelono, apud la ministrejo pri Ekonomio, por montri sian subtenon al la kataluna registaro kaj kontraŭstari la polican operacon. Pli kaj pli multaj homoj aldonis sin al tiu koncentriĝo kaj ĝis la nokto estis granda homamaso protestanta. Ankaŭ en multaj urboj amasoj volis esprimi sian malkonsenton.

 

SENSUKCESA PROVO ENIRI LA SIDEJON DE CUP

Agentoj de la hispana polico Policía Nacional provis eniri la sidejon de la partio CUP. Grandaj homamasoj malhelpis ilin eniri la lokon.

Lundon la 28an de aŭgusto la politikaj grupoj de Junts Pel Sí kaj CUP registris en la Parlamento de Katalunio la proponon pri la leĝo pri jura transiro kaj fondo pri la respubliko. Oni planas voĉdoni pri ĝi antaŭ la 1a de oktobro (CUP-anoj volas ke oni aprobu ĝin antaŭ la 11a de septembro, nacia tago de Katalunio).

Oni prezentis la leĝon al la popolo (kaj samtempe al la hispana registaro) por ke oni sciu, kiun efikon havas la venko de la alternativo jes en la referendumo.

Ĉi tiu leĝo validos ekde la momento post kiam la popolo voĉdonus favore  al sendependeco en la referendumo de la 1a de oktobro (per la alternativo “jes”). Se la popolo decidas resti en Hispanio (per la alternativo “ne”) la prezidanto de la kataluna registaro tuj anoncos baloton por la aŭtonomia parlamento.

La transira leĝo estos provizora dum la periodo inter la deklaro pri sendependeco kaj la ekvalido de la konstitucio de la Kataluna Respubliko.

La 89 artikoloj en 7 framaj titoloj kaj tri finaj dispozicioj garantias juran sekurecon kaj malabruptan transiron ĝis la Konstitucio de la Respubliko. La teksto validus ekde la proklamo pri la venko de la alternativo jes en la referendumo pri sendependeco, ĉar ĝi substituas la plej multajn nunajn leĝojn -inkluzive de la internacia rajto kaj la leĝoj de EU- kaj postlasas por la konstituci-krea procezo la debaton pri la plej tiklaj aferoj, ekzemple kiu aŭ kiuj devas esti la oficialaj lingvoj, ĉu devas esti armeo, aŭ ĉu povas havi katalunan civitanecon la homoj de la ceteraj katalun-kulturaj teritorioj.

La granda ŝanĝo de ĉi tiu leĝo temas pri la suvereneco, kaj sekve la kontrolon pri la teritorio, kion esprimas la tri unuaj artikoloj: Katalunio iĝas “respubliko de rajto, domokratia kaj sociala”; ke la nacia suvereneco apartenas al la popolo de Katalunio” kaj ke ĉi tiu leĝo estos la “supera normo” ĝis la aprobo de la estonta Konstitucio de la Respubliko Katalunio.

Kion diras la leĝo?

La postenon de ŝtatestro okupos la prezidanto de la registaro (aŭ ĉefministro). La funkcioj de la Nacia Aŭdienco, de la Konstitucia Tribunalo kaj de la Supera Tribunalo pri Justico de Katalunio apartenos al la kataluna Supera Tribunalo. La kataluna registaro kontrolos la landlimojn terajn, marajn kaj aerajn. Oni amnestios la kondamnitojn pro la sendependiĝa procezo.

Kataluna civitaneco

Laŭ la artikolo 7, havos katalunan civitanecon ĉiuj homoj kiuj nun havas hispanan civitanecon kaj ke je la 31a de decembro rezidis en Katalunio. Tiuj kiuj ekrezidis ĉi jare devos atendi du jarojn por peti ĝin. Ankaŭ povos peti la katalunan civitanecon tiuj kun hispana civitaneco kiuj nun ne rezidas en Katalunio sed iam tie rezidis almenaŭ kvin jarojn aŭ naskiĝis en Katalunio. Ankaŭ ĉiuj gefiloj de patro aŭ patrino kun kataluna civitaneco povos peti ĝin.

Laŭ la artikolo 8, la homoj sen hispana civitaneco povos akiri la katalunan civitanecon, sendepende de ilia deveno, ĉiuj kiuj povas certigi almenaŭ kvin jarojn da “laŭleĝa kaj daŭra rezidado”.

La titolo 2

Ĉi tiu parto enhavas la sinsekvon sen ŝanĝoj en la aplikado de la tuta valida normaro, de la administraj aktoj, de la publikaj kontraktoj kaj de la funkciuloj. “Ĉio kion la nova leĝo ne modifas restas valida, aldonis la reprezentanto de Junts Pel Sí, Lluís Corominas.

La leĝoj de EU estos validaj kaj oni tuj akceptos la novajn leĝojn kiuj aprobiĝos dum la venontaj monatoj.

La artikoloj 16 kaj 17 klarigas ke la Generalitat, aŭ kataluna ŝtato, adoptos la administraciajn servojn en Katalunio de la hispana ŝtato, kaj ĝiaj dungitoj aŭtomate iĝos dungitoj de la kataluna ŝtato, konservante la nunajn kondiĉojn.

La prezidanto de la kataluna registaro anoncis por la 1a de oktobro referendumon pri sendependeco, kaj ankaŭ esprimis sian devontigon apliki ĝian rezulton. Ĉi tiun referendumon oni planas fari sen la aprobo de la hispana registaro, kies membroj anoncis ke ĉi tiu referendumo ne realiĝos, sed neniu klarigis kiel oni malhelpos ĝian efektiviĝon.

Ŝajnas ke oni provos eviti la referendumon timigante la membrojn de la kataluna registaro per la puno al tiuj politikistoj kiuj organizis la konsultan referendumon okazintan la 9an de novembro 2015. La Tribunalo pri Kalkuloj decidis ke la kondamnitoj pro tiu konsulto pagu el sia poŝo la koston de la publika trezorejo por la organizado de tiu konsulto, nome kvin milionojn de eŭroj ĉiu el ili tri.

Ŝajnas tute senprecedenca fakto en la hispana justico, ĉar la tribunaloj kiuj juĝis tiujn okazaĵojn decidis ke ne temis pri misuzado de publika mono, kaj oni dubas pri la jura pravigebleco de ĉi tiu decido, kiun petis la organizaĵo Societat Civil Catalana.

La 3an de julio Carles Puigdemont elpostenigis la ministron Jordi Baiget ĉar ĉi tiu en intervjuo dubis pri la okazigo de vera referendumo la 1an de oktobro kaj ankaŭ esprimis timon pri siaj posedaĵoj. Post kelkaj tagoj oni ŝanĝis tri aliajn membrojn de la registaro. Neniu klarigis la kialon, sed la ministro pri instruado, Meritxell Ruiz, diris al ĵurnalistoj ke ŝi preferis forlasi la sendependisman registaron ĉar ŝi timis pri siaj filoj.

Komunikaĵo de la kolektivo Emma, subtenata de la kolektivoj Praga kaj Wilson.

 

La historiaj katalunaj plendoj rilate al Hispanio intensiĝis lastatempe. La hispana rifuzo konsideri la ripetitajn proponojn el Katalunio, inkluzive de sincera provo denove pritrakti la statuton pri aŭtonomeco de la jaro 1979, kondukis al sakstrato. Komence de 2005, nova statuta teksto estis verkita kaj aprobita de la kataluna parlamento kaj poste ratifita de la hispana “Cortes” [duĉambra parlamento], sed ne antaŭ ol oni fortranĉis partojn de ĉefaj aspektoj aŭ simple oni forviŝis ilin. Finfine la nova statuto estis referendume aprobita de rezignacia kataluna popolo. Tamen, ankoraŭ en 2010 la ne senpartia Konstitucia Tribunalo verdiktis, ke pluraj partoj de la statuto estas kontraŭkonstituciaj kaj trudis mallarĝigan interpreton de multaj aliaj. En la praktiko, la nova teksto, anstataŭ plibonigi la antaŭan leĝon, utilis por limigi la katalunan memregadon kaj la tuto montris kiel malmulte la hispana flanko pretis antaŭeniri en tiu direkto. En tiu momento klare montriĝis, ke la nuntempa sistemo de teritoria administrado, establita en 1978 post longa periodo de centra regado, estas uzata por eternigi la situacion de la katalunoj kiel daŭra minoritato en Hispanio. En la nuna momento kreskanta kvanto da katalunoj sentas, ke iliaj komunaj aferoj estas regataj de Madrido senkonsidere de iliaj bezonoj kaj ofte kontraŭ iliaj esencaj interesoj. Multaj perdis ĉian esperon pri sincera interkonsento kun la hispana reganta klaso.

La kataluna registaro klopodis organizi referendumon pri la rilato kiun la kataluna socio devus havi kun Hispanio: ĉu ia varianto de la nuna politika subiĝo, ĉu ekigo de nova sendependa ŝtato. Tio estis la rimedo elektita de Kebekio en 1995 kaj de Skotlando en 2014 kaj respektita de la registaroj de Kanado kaj de Britio. Tamen, la hispanaj regantoj surbaze de mallarĝa – iuj diras “partia” – interpreto de la konstitucio deklaris tian referendumon kontraŭleĝa kaj ĵuris malebligi ĝin. Ili agas ankaŭ por subfosi ĝian preparadon. Pro ilia reago kontraŭ supozitaj malobeoj de elektitaj katalunaj reprezentantoj, la ŝtataj instancoj ŝajnas reveni al manieroj de la diktatoreca pasinteco, tiel minacante la esencajn pilierojn de demokratia regado.

La cititan intencon de la reganta koalicio en Katalunio okazigi referendumon malgraŭ la hispana kontraŭstaro oni ne devas konsiderata defio sed demokrata ago. Tiurilate la regantoj obeas la ordonon senditan de centoj da miloj kiuj pace manifestaciis jaron post jaro ek de 2010; de la 2.3 milionoj kiuj balotis dum simbola voĉdonado en novembro 2014; de la preskaŭ du milionoj kiuj ebligis plimulton de la sendependismaj partioj en la voĉdonado en septembro 2015 por la kataluna parlamento kaj, laste sed ne malplej signifa, de la tri kvaronoj de la katalunaj civitanoj kiuj, laŭ ĉiuj opini-sondadojoj, favoras referendumon sendepende de la senco de ilia fina voĉdono. Apartenas al la katalunoj decidi pri la komuna estonteco de ilia socio kaj senpere demandi al ili estas la sola prudenta rimedo por ekscii ĉies opinion pri tiel baza decido.

Finfine, referendumo estas bona solvo por ĉiuj. Certe por la katalunoj, ĉar, sendepende de la rezulto, oni devos komenci dialogon pri freŝa rilato kun Hispanio, rilato devigite bazita sur la agnosko de iliaj rajtoj kiel komununo, inkluzive de la rajto diri la lastan vorton pri la formo kiun tia rilato devus adopti.

La referendumo povas fine esti bona ankaŭ por Hispanio ĉar ĝi devigus la registaron kaj la aliajn politikajn fortojn rekonsideri la bazojn de la reĝimo starigita en 1978. La reĝimo estis la rezulto de la transiro al demokrata sistemo dizajnita kaj plenumita de politika elito kies membroj kreskis sub la diktaturo de Francisco Franco. Kontentiga solvo de la kataluna konflikto donos al la hispana socio la eblecon fine liberiĝi de la fantomoj de ĝia totalisma pasinteco kaj de ripari la difektojn de politika sistemo profunde influita de ĝia deveno.

Kaj tio estus bona ankaŭ por Eŭropo. Unue pro praktikaj konsideroj ĉar la referendumo helpus solvi malnovan problemon kiu povas kreski kaj fariĝi fokuso de malstabileco je eŭropa nivelo. Due kaj plej grave, pro principoj. En la nuna tempo de politika malcerteco kaj kiam la eŭropa projekto estas pridubita en multaj landoj, la kataluna sinteno, klare favora al Eŭropa Unio, firme bazita sur demokratiaj principoj kaj rigore uzanta pacajn metodojn, devus esti subtenita kiel ekzemplon por ĉiuj kiel la sola akceptebla rimedo por solvi konfliktojn inter popoloj kaj ene de ŝtatoj.

Pli frue aŭ pli malfrue ĉiuj eŭropaj landoj kaj la komunaj instancoj estos vokitaj havi opinion pri tiu temo. Estas pro demokratio, ke la ĝustaj katalunaj pledoj kiel historia lando kaj la koncernaj komunaj rajtoj estu agnoskitaj kaj afero de justeco, ke liaj konstantaj kaj pacaj bataloj ricevu profiton.

Vendredon la 9an de junio la prezidanto de la kataluna registaro, Carles Puigdemont, anoncis la okazigon de referendumo pri la sendependeco de Katalunio. Ĝi devas havi lokon la 1an de oktobro de la nuna jaro. La demando de la referendumo estos “Ĉu vi volas ke Katalunio estu sendependa regno en formo de respubliko?”. La du alternativaj respondoj estos “jes” kaj “ne”. La ĉefo de la kataluna registaro ankaŭ promesis plenumi la deziron kiun esprimos la popolo pere de ĉi tiu referendumo.

Carles Puigdemont solene anoncis la referendumon en Palau de la Generalitat de Barcelono akompanate de la vicprezidanto Oriol Junqueras, de la membroj de lia registaro kaj de la parlamentanoj kiuj subtenas la registaron.

anonco-referendumo-170609

En la kataluna administracio estas la posteno nomata “síndic de greuges”, kies celo estas garantii al ĉiuj homoj la rajton je bona registara administrado. La postenon okupas Rafael Ribó, kiu prilaboris dokumenton en kiu li denuncas la ĵusajn “demokratiajn retropaŝojn” en Hispanio. La dokumenton oni prezentos publike la venontan 29an de majo, ĝi ampleksas 31 paĝojn kaj profunde analizas la reformigon de la Konstitucia Tribunalo de Hispanio, la juĝistajn persekutojn kontraŭ la prezidinto Artur Mas kaj tri el la membroj de lia registaro, kontraŭ magistratatanoj de Badalona kaj Vic, aŭ la mankon de disapartiĝo inter la povoj de la ŝtato. Ĝi memorigas ankaŭ la avertojn kaj rekomendojn kiujn la Komisiono de Venecio kaj la Konsilio de Eŭropo faris al la registaro de Mariano Rajoy, kiu plu malatentas ilin. La nomo de la titolo estas “Retropaŝoj en la afero de homaj rajtoj: esprimlibereco de la elektitaj postenoj kaj disapartiĝo de povoj en la Regno Hispanio”. La teksto jam estas legebla en la kataluna, en la kastilia kaj en la angla.

Artur Mas, eksprezidanto de la kataluna registaro akuzis la hispanan registaron kaj kelkajn instituciojn de la hispana ŝtato pri klopodo prezenti la katalunan socion violentplena por krei mensan framon en la hispana socio kiu pravigu intervenon de la ŝtato sur la kataluna publika administracio.

“Ili klopodas krei la impreson ke la sendependisma movado estas violenta kaj atakema -dum ĉi tiaj estas ili- kun la celo interveni poste kaj pravigi eventualan intervenon far la ŝtato en Katalunio, kion la kataluna socio ĝenerale malakceptos”, diris Artur Mas.

Laŭ la prezidinto necesas kontraŭbatali ĉi tiun strategion, ĉar se iu agas atakante, ĉi tiu estas precize la hispana ŝtato kaj la Popola Partio, kaj se iu faras kontraŭleĝan militon persekutante ideojn kaj homojn, ĉi tiu estas la hispana registaro, la Popola Partio kaj kelkaj institucioj de la hispana ŝtato.

Artur Mas ilustris sian tezon per la ekzemplo de la ĉefa prokuroro de Barcelono, Ana Maria Magaldi, kiu faris gazetaran konferencon priskribante ĉi tiun violentan etoson, kiam, oni povas pruvi per la bildoj ke krom riproĉinda insulto ŝi ricevis neniun atakon.

“Prezenti ĉi tion kiel ekzemplo pri violento kaj atakemo en Katalunio estas grandega mensogo kaj maniero eluzi anekdoton por pravigi intervenon de la ŝtato”, li diris.

Mas ankaŭ certigis ke la hispana ŝtato eraras ne konsiderante la katalunan registaron valida kunparolanto. “Ili ĉiam paradas sian demokratan sintenon, sed ili forgesas ke la nunan parlamenton de Katalunio konsistigis balotoj kie partoprenis 75% de la loĝantaro, kaj kiu donis absolutan plimulton favore al la sendependeco”, li argumentis. Laŭ li ĉi tio estas plua pruvo pri la manko de demokrata sinteno de la hispana registaro.

Artur Mas esprimis ĉi tiujn ideojn antaŭ ol prononci prelegon sub la titolo “Katalunio kaj EU en la 21a jarcerto” en la fakultato pri juro de la Aŭtonoma Universitato de Madrido.