INTERVJUO KUN JOAN PUJOL
La 14an de setptembro 1984 la ĵurnalisto kaj verkisto Josep Maria Espinàs intervjuis por la kataluna publika televido TV3 la barcelonanon Joan Pujol Garcia, kiu havis la kaŝnomon Garbo, duoblan agentoj kiu ludis gravan rolon en la sukceso de la Normandia elŝipiĝo je la 6a de junio 1944. La malverajn informojn kiujn li provizis al la nacisocialistoj kredigis al Hitlero ke la fama atako estus okazonta en alia loko.
La intervjuon troveblas ĉi tie.
Bonan nokton, Ĉi tiu emisio de la programo Identitats estas malsimila de ĉiuj aliaj. Ĝi estas speciala, kaj ĝi estas sensacia, en la ĝusta signifo de la vorto, pro ĝia protagonisto. La sinjoro Joan Pujol Garcia estis, por simpligi, spiono, sed pli ĝuste, kontraŭspiono, la duobla agento kiu dum multaj jaroj trompis la germanojn kaj kiu signife kontribuis al la sukceso de la aliancana elŝipiĝo en Normandio.
Necesas diri ke mi konatiĝis kun sinjoro Pujol hodiaŭ mem, malmultajn horojn antaŭ ol ĉi tiu interparolo, kaj mi estas tiom sciavida, kiel, tre verŝajne, estos vi ĉiuj. Ni komencos klopodante malkaŝi kelkajn el ĉi tiuj aspektoj
Sinjoro Pujol, dankegon pro via ĉeesto en TV3. Mia unua demando estas, ĉu via aĝo estas sekreta afero?
Ne, tute ne, mi povas diri ĝin: mi aĝas 72 jarojn.
72 jarojn.
72 jarojn.
Antaŭ ol eniri la aventuron kiu fakte motivas ĉi tiun interparolon, ni ŝatus koni iomete vian familion, vian devenon. Vi naskiĝis en Barcelono.
Mi naskiĝis en Barcelono, sur la strato Munatner numero 70, en la jaro 1914.
En kia familio? Kia estis via familio?
Mia familio estis iomete burĝa. Mia patro havis fabrikon ĉi tie, proksime al la kvartato Sant Martí. Kaj ni vivis komforte sen ia manko, sed ĉiam ekzistis la ebleco plibonigi ion. Mia patro estis tre insistema pri la ideo ke ni estu komfortaj, precipe por doni komfortecon al sia familio. Li estis certe tre bonkora homo. Li vidis la aferojn tre malsimile ol kiel ili okazis al li. Li estis tute demokrata, tre demokrata, kun forta sento de kataluneco, kaj mi ankoraŭ memoras ke li donis konsilojn, kaj al mi kaj al mia pli aĝa frato, kies nomo estas Joaquim.
Ĉu vi nun kredas ke ili estis bonaj konsiloj?
Mirindaj konsiloj. Tiom bonaj ke mi eĉ uzas ilin ankaŭ por miaj filoj. Mi transdonas tiujn konsilojn kiujn li donis al mi. Kaj mi diras ĉi tion ĉar ni ĉiam evitis diskuti, precipe sur la politika sfero. Li konsilis ke la politiko estas por politikistoj, ke ni ne ŝovu la nazon en politikon. Kaj ni devas zorgi ke regu nin bonaj politikistoj. Li estis homo kiu volis nek problemojn nek diskutojn kun iu ajn.
Ankaŭ vi ne emis diskutis kun iu?
Ne. Ĝenerale, kiam estis iu afero de iu homo kiu pensas malsimile ol mi, mi ĉiam pensas ke li rajtas pensi malsimile ol mi. Kaj mi respektas liajn ideojn. Ĉi tion mem konsilis al mi mia patro. Ekzemple se mi ne estas konvinkita pri la ideoj kiujn iu diras, mi ne kontraŭargumentas liajn ideojn, mi simple ne kundividas ilin. Mi preferas retiri min el la interparolo. Mi ne volas diskutojn.
Vi ne diskutis, sed tamen vi tre multe batalis por iuj difinitaj ideoj.
Jes, ĉar ekzistas multaj manieroj kompreni la aferojn, ni diru, pri la senco de la ideoj, ĉu ne? Iuj batalas per la violento. Ili batalas ĉar ili sentas ĉi tiel siajn idealojn. Krome, ili estas spiritoj kiuj volas batali por atingi siajn celojn. Iel ajn. Estas aliaj homoj kiuj diskutas pri siaj ideoj. Kaj estas aliaj homoj kiel mi, kiuj kredas ke la ideoj povas krei la liberecon de la homo.
Vi batalis per la imago.
Mi batalis ĉiam per la imago, kaj mi ĉiam klopodis konvinki la ulon, kaj se mi ne povis, mi respektas liajn ideojn kaj ne konsideras ke tio estas malsukceso. Mi havas amikojn el ĉiuj politikaj idearoj. Kaj ili ĉiuj estas sendube amikoj miaj. Mi ne havas politikajn diskutojn kun ili. Kaj mi lasas ilin paroli kiel ili volas, kaj mi pensas kiel mi volas.
Via studado verŝajne finiĝis relative frue.
Malfeliĉe, jes. Mi diras «malfeliĉe» ĉar mi revis pri studado.
Ĉar vi havis humanisman inklinon, ĉu ne? Pri kono de aferoj.
Jes, koni aferojn. Kaj literaturon mi ŝategis. Mi ĉiam ŝatis legadon. Kaj mia deziro estis havi por la estonteco la karieron pri filozofio kaj literaturo, sed mi ne sukcesis, pro la cirkonstancoj de mia vivo. Ĉar mi estus povinta daŭrigi en aliaj landoj, sed ekzistis la ĉefa neceso vivteni min, manĝi, kaj mi devis labori kaj ne povis studi.
Senkulpigu mian interrompon, sed vi loĝis dum preskaŭ kvardek jaroj ekster Katalunio, kvankam vi povis veni iun fojon, kaj vi konservas la katalunan lingvon kiel nun ni povas observi. Verŝajne vi havis malmultajn okazojn paroli la katalunan dum tiuj jaroj…
Pli longe ol kvardek jaroj, ĉar kiam mi iris al Anglio ankaŭ ne havis okazojn. Ni parolas pri kvardek jaroj ĉar finiĝis la milito antaŭ kvardek jaroj, ĉu ne? De la tago de la venko pasis kvardek jaroj, sed antaŭ tiu dato mi pasigis tri aŭ kvar jarojn dum kiuj mi ne parolis la katalunan ĉar mi ne havis okazojn, aŭ tre malmultajn okazojn. Kaj lastatempe des pli malmultajn havas, ĉar loĝante en Venezuelo, estas pli malfacile trovi katalunojn tie. En la ĉefurbo estis sufiĉe multaj, sed mi loĝis ekster Karakaso, en la interno de la lando, 600 kilometrojn for, en loko kiun oni nomis Lagunillas, kie estis petrolaj koncesioj kaj tiam mi laboris por la kompanio Shell, kaj tie…
Malmultaj okazoj…
Tre malmultaj okazoj…
Vi estas homo kiu sentas sin enradikiĝinta, malgraŭ ke en via vivo abundis hazardoj kaj aventuroj.
Tre multaj aventuroj estis en mia vivo, kelkajn mi serĉis kaj aliaj venis al mi precize.
Dum la milito de la jaro 36 iel komenciĝis viaj aventuroj, ĉu ne?
Nu, en la jaro 36 mi estis tre juna. Mi pensis kiel multaj homoj pensis en tiu tempo, ke ni jam estis trapasinta la diktaturon de Primo de Rivera [1923-1030], kaj sentis ioman liberecon. Malfeliĉe, dum la respublika periodo [1930-1939] ne estis elementoj kiuj povus faciligi politikon pri koncedo je ideoj de unuj kun la aliaj, tio estas unuiĝi por la bono de la lando, sed pli ĝuste temis pri tio: kio gravas al la partio, oni faris tion kion la partio ordonis, kaj se la partio diris ke necesis evolui en la politiko pri liberecoj, ĉu divorco, ni diru, kaj ĉi tiun temon oni traktis tre multe, aŭ pri religia instruado en la lernejoj, la kontraŭan parton ne akceptis ĉi tion, kaj rifuzis ĝin violente.
La vorton «violento» vi uzas tre ofte.
Ekzakte. La vorto «violento» kontraŭas ĉiujn miajn ideojn. Kaj tio estis klara. Oni kreis politikan malbonan etoson per kiu fojfoje finiĝas la demokratioj, ĉar ni havas spiriton pli skuitan ol tiun kiun havas landoj kiel Anglio, kie mi poste loĝis kaj havis la sperton de vera demokratio, ĉu ne?
La milito kontaktigis vin kun ĉi tiu speco de violento.
Ekzakte.
Kaj vi ne sentis vin komforte kun ĝi.
Mi ne sentis min komforte. Kaj mi sentis min malpli komforte ĉar mi kredas pli multe je la evoluo ol je la revolucio, ĉar la revolucio ĉiam portas ideojn kontraŭajn al aliaj elementoj, kiujn oni trudas, sed ne konvinkas, kiujn oni trudas kontraŭ la konscienco de alia homo kaj ĉi tio kreas malbonan etoson kaj ĉiam estas malamikoj. Verŝajne vi kredos ke mi estos tre idealisma en ĉi tiu aspekto, ĉar estus tre agrable se ĉiuj homoj vivus en konsento. Mi ne havas tiom altan revon.
Vi intencis ĉi tion iomete precize en tasko de spionado kaj kontraŭspionado, kaj ĉi tio povas ŝajni iomete kontraŭdira, ĉu ne?
Ĝi povas ŝajni kontraŭdira, sed se mi esprimas la trankvilecon kaj la fierecon kiun mi ĝuis je la fino de tiu tuta laboro, vi komprenos.
Certe. Mi supozas ke oni povas eĉ fari iun ajn laboron en ĉi tiu mondo kun la celo pacigi, ĉu ne?
Ekzakte. Tion mi faris. Mi ne volis batali per armiloj. Armiloj estas malaj al mi. Mi partoprenis la militon kaj mi fieras pri tio ke mi neniam pafis al homo. Mia konscienco eltenas neniun morton. Mi kredis precize ke, lasante la hispanan militon, pri kiu oni verkis tre multe… Metante en rilaton iujn faktojn, tamen, la gravan laboron mi faris dum la dua mondmilito. Vi diros ke en Hispanio ni suferis pro diktaturon. Certe ni suferis pro diktaturo, sed ankaŭ Italio, Germanio kaj Portugalio. Sed ne ĉiuj diktaturoj estas similaj. La diktaturo kiu ŝajnis al mi la plej terura por la estonteco de la homaro estis la germana. Ne pro tio ke ili estis germanoj, sed pro la senco de la politiko idealisma kiun portis la nacisocialistoj, pri totala detruo kontraŭ tiuj homoj kiuj ne kredis kiel ili. Kaj ĝi estis la plej granda danĝero. Ĉar la diktaturo hispana, la diktaturo de Salazar, estis lokaj diktaturoj. Sed tio [la nacisocialisma diktaturo] estis universala diktaturo. Kontraŭ aliaj landoj, aliaj nacioj.
Por vi ĉi tio estis tre klara al vi. Ĉu temis pri konscia premo kiu kondukis vin fari salton al Portugalio kaj komenci vian tutan agadon.
Ekzakte. Nu, temis pri konvinkiĝo kiun mi havis el ĉiuj tiuj ideoj kiuj venis al mi paŝon post paŝo. Aliajn mi premis, ĉar interesis min tiu fadeno. Mi suferis ankaŭ pro elreviĝoj en ĉi tiu laboro, ĉar ne ĉio estis tiom facila. Kiam mi volis aliĝi al la aliancanaj fortoj, la hispana interna milito jam estis finiĝinta kaj tiam mi loĝis en Madrido. Mi estis en Madrido. Mi legis tre multe kaj aŭskultis eksterlandajn radiojn, precipe BBC el Londono. Kiam la milito komenciĝis. Mi kredis, multaj kredis, ke la milito komenciĝas sed ĝi ne havos finon [?]. La demokratioj retiriĝis tre multe, pro la deziroj kiujn havis la germana registaro. Mi perfekte memoras la invadon de Aŭstrio, ĉar mi jam estis plenkreskinta, kiam komenciĝis kun la plilarĝigo de la nacisocialismaj programoj en Eŭropo, kaj pli multaj homoj subtenis la germanan registaron pro la rezulto de la unua mondmilito. Mi kredas ke tiu stato de la germana popolo ŝuldiĝis al la subpremo kiun oni eltenis. La Traktato de Versajlo vringis la germana fieron.
Ĉi tion vi analizis poste?
Analizi ne. Sendube iam vi malkovras aferojn, kaj nun mi diras ĉi tiun aferon ĉar laborante por la aliancanoj kaj kontraŭ la nacisocialisma Germanio ne signifas ke mi sentas renkoron aŭ malamon kontraŭ la germanoj. Mi ĉiam miris la germanojn, pro tio ke ili estis laboremaj, kreemaj kaj…
Sed pri la ideoj, ne.
La ideoj de iu parto de tiu popolo.
La ideoj pri kiuj via patro diris ke ili estas bonaj.
Ekzakte. Tio estas, la ideoj pri libera pensado sen ia subpremo. Germanio montris tre frue kiam komenciĝis la Hitlera regado ke oni detruos la ideojn. Ĉiuj, kaj mi legis iomete, mi memoras la nokton de la «malvarmaj» tranĉiloj [verŝajne sinjoro Pujol parolas pri la longaj tranĉiloj], kio estis masakro kiun oni faris ne nur kontraŭ ĉiuj oponantoj de nacisocialismo sed ankaŭ kontraŭ tiuj kiuj estis en la partio sed ne konsentis ekzakte pri la ekstremismaj ideojn kiujn oni volis malvolvi. Kaj temis pri tre grava forstrekado kiel ankaŭ tiu kontraŭ la katolikoj, protestantoj,… Kaj ili estis persekutitaj antaŭ la hispana interna milito.
Ĉi tiu sumo de pripensoj portas vin al la decida paŝo, ĉar niaj spektantoj verŝajne demandas al si: «Nu, en kiu momento kaj kiel tiu homo kiun ni vidas decidas engaĝi sin persone en kontraŭspiona laboro?»
En la komenco mi ne pensis pri kontraŭspionado, nek pri spionado. Mi unue proponis min al la britoj por ajna laboro kiun mi povus fari volontule, ne nur por la sekretaj servoj, ĉar tiam mi ne pensis pri ĉi tio, tute ne. Mi pensis ekzemple ke oni portu min al la Londona BBC kaj tie fari elsendojn en la kastilia lingvo, aŭ iel partopreni per miaj ideoj, aŭ skribi ion por helpi eksterlandanojn kiuj povus aŭdi tion, aŭ por homoj el suda Ameriko aŭ por hispanoj, por ke ili sentu la neceson ŝanĝi ion, pensante sendube pri la evoluo kiun spertas la mondo. Tio kion mi vidis ke estas okazanta. La unuan kontakton mi faris kun la brita ambasado.
En Madrido?
En Madrido. Nu, mi ne iris kun plano aŭ fiksita ideo. [Io ne komprenebla] Oni demandis al mi: «Kion vi volas esprimi, diri al la homoj?». Kompreneble mi ne povis malkaŝi mian planon kontraŭ la germanoj. En la ambasadejoj, inter la malaltaj laboristoj estis multaj hispanoj kiuj povus fari slipon pri mi.
Vi komencis praktiki la prudentecon…
Mi ĉiam estis prudenta, kaj mi ne lasis ke oni trompu min, ĉar en multaj fojoj, kiom multe senprudenta mi estus, mi ne intencis skribi same kiel ili volis ke mi skribu.
Fakte en la komenco oni rifuzis vin.
Jes.
Sed vi ne rezignaciis.
Mi ne rezignaciis. Male, mi akiris pli multe da memestimo.
Kion vi faris tiam?
Nu, tiam mi komencis ŝanĝi iomete la ideon kaj diris al mi: «Se tiuj homoj ne volas mian laboron pro la efikoj de mia parolado aŭ mia verkado pri la libereco, mi pruvos al ili ke mia kapablo estas bona por fari iun ajn laboron». Tiam venis al mi la ideo, kaj mi konstruis ĝin paŝon post paŝo, ĉar tio ne okazis de unu tago al la alia. Mi pensis pri la ideo ŝovi min inter la germanojn kaj provizi ilin per la informoj pri tio kion oni priparolas en ambasadoj de la aliancanoj. Tre simpla kaj stulta afero. Ĉi tiel mi komencis. Mi neniam iris al la germana ambasado. Mi telefonis kaj demandis pri kultura agado. Oni demandis al mi, kion mi volas, kaj mi faris mian unuan aktoradon, ĉar oni konsideris ke mi estas bona aktoro precize pro ĉi tio. Mi deklaris min konvinkita nacisocialisto. Estas tre malfacile esprimi emociojn kaj entuziasmon por ideoj kiujn vi ne ŝatas. Sed mi faris laŭ tiu maniero ke ili kredis min. Mi montris entuziasmon pri nacisocialismo.
[Dum la hispana milito] Mi estis en la respublikana flanko kaj mi transiris al la nacia flanko. Mi montris al ili ke tiun transiron kaŭzis miaj politikaj ideoj.
Antaŭ unu momento vi diris ke vi ne havis aŭtentajn dokumentojn.
Certe. Mi havis problemon.
Via rilato kun la dokumentoj ĉiam estis granda problemo, kiu venis de malproksime. Nu, ŝajnas ke la germanoj kredis vin, por sekvi la paŝojn de via intrigo.
Kredi en la senco ke ili donis al mi ŝancon. Ili faciligis al mi kontakton kun homo kaj tiu sin turnis al mi, ĉe kafejo en Madrido. Kaj tie ni havis la unuan renkontiĝon. Li demandis al mi, kion mi deziras. Tre malsimile de la kontakto kiun mi havis kun la britoj. Kaj mi diris ke mi ŝatus, mi ne dirus batali, sed interveni en la nacisocialisma politiko, mi deklaris min kontraŭjuda. Mi diris kelkajn vortojn pri miaj sentoj.
Ĉu vi ludis teatron infanaĝe?
Infanaĝe mi faris teatron, jes. Sed ne tre multe. Tamen mi ŝategis teatron. Sed mi tute ne estis aktoro nek konsideris min tia.
Sed vi estas aktoro en la vera signifo de la vorto. Ŝajnas ke jes.
Mi sukcesis konvinki ilin kaj gajni ilian konfidon pri mi. Nur tio. Poiomete, mi pensadis, kion mi volas fari, laŭ tio kion ili diris al mi. Ili bezonis homojn laborantajn ne en Hispanio, sed ekster Hispanio. Sed mi ne havis multajn ŝancojn. Mi havis pasporton kiun mi akiris. Sed por eliri Hispanion ne necesis nur pasporto, sed vizo de permeso por eliro. Kaj mi laboris denove kun homoj kiuj estis en la mona polico de la Banko de Hispanio, por akiri vizon kaj eliri Hispanion. Kaj tio estis ruzaĵo por kapti senprudentulojn kiuj volis akiri valutojn. Mi akiris ĉi tiun vizon, kaj por iri al Portugalio.
Por iri al Portugalio…
Mia planis iri al Portugalio. Nur por vidi ĉu en la brita ambasado en Portugalio mi estos pli bonŝanca ol en Hispanio. La unua paŝo kiun mi faris tie estis akiri rezidon tie, por havi la eblecon reveni al Hispanio se tie mi ne sukcesis, kaj en ĉi tiu kazo eniri kaj eliri tiom multajn fojojn kiom mi volus. Ĉar havante rezidlokon ekster Hispanio mi povis eliri sekure, ĉar por eksterlandanoj ne estis problemo.
Kaj vi sukcesis…
Mi provis akiri ĝin kaj mi sukcesis. En la hispana konsulejo en Lisbono, mi ne nur akiris tion, sed aliajn aferojn kiuj neatendite venis al mi. Unu el la planoj estis, se mi ne akiras ion ĉi tie mi iros al Britio. Portugalio estis lando tre limigita por ni kaj tre limigita por la hispanianoj. Ni ne havis momentojn por labori bone tie, por disvolvi nin. Kaj mi petis en la konsulejo plilarĝigon de la pasporto, ĉar ĝi utilis nur por iri al Portugalio… Kaj mi volis larĝigi ĝin por iri al aliaj lokoj.
Nun plej multe interesus nin via kontakto kun la britoj. Kiel vi faras ĝin?
Nu, mi faris la samon kion mi faris en Hispanio.
Sed tie oni aŭskultis vin?
Ankaŭ ne, tie estis ankoraŭ alia malsukceso.
Malsukcesoj ne senkuraĝigas vin.
Mi daŭrigis per mia ideo ĉar precize tial mi petis plilarĝigon de la pasporto, kun la ideo iri al Britio. Mi sukcesis per maniero ne tre glata, ĉar tie oni diris ke ili ne povas plilarĝigi al mi la pasporton, ĉar mi devis turni min al la Ĝenerala Estreco de la Polico en Madrido, kaj mi devis iri al Madrido. Mi diris ke la hispana konsulejo estas en Hispanio kaj ili devis doni al mi la dokumenton kiun mi volis. Oni diris ke tio ne povas esti. Tiam mi iris al la ambasadejo kaj mi povis paroli kun la ambasadestro, kiu estis Nicolás Franco kiu tiam estis en Portugalio.
Vi estis neniu gravulo tiam. Vi estis nur civitano. Obstina.
Obstina.
Sinjoro Pujol, kio interesas nin tio estas tiu obstina civitano. En iu momento vi eniras la servon de la britoj.
Unue de la germanoj.
Unue la germanoj. Ni vidu tiun kazon.
Nu, iam mi akiris tion perforte. Ĉar mi diskutis kun la sekretario, kaj venis Nicolás Franco pro tiuj skandaloj kiuj estis en la ambasadejo. Mi simple klarigis ke oni ne plilarĝigis mian pasporton. Oni diris ke mi ne zorgu kaj post tri semajnoj mi ricevis telegramon, en la konsulejo oni ricevis ĝin, oni alvokis min kaj diris: «Jen, vi pasporto estas plilarĝigita. Ni ne scias, kiel vi povis akiri ĝin». Kaj la plilarĝigo tekstis: «Oni koncedu plilarĝigon de la pasporto al la sinjoro García por la tuta Ameriko escepte de Meksiko, kaj por la tuta Eŭropo escepte de Rusio». Mi do akiris pasporton por ĉiuj tiuj lokoj. En tiu tempo, antaŭ ol ricevi ĉi tiun respondon, mi havis ŝancojn konatiĝi pere de amiko, kaj tion mi montras detale en libro.
Kompreneble, ĉar tiu detaloj estas pli taŭgaj por libro. Tial mi diris, kiam la germanoj akceptas vin?
Ili akceptas min kiam mi proponas ke oni faciligu al mi vojaĝon kaj restadon en Anglio. Tiam ili proponis al mi mision, kiun ĝis tiam oni ne faris al mi.
Kaj vi akceptis ĝin.
Mi akceptis ĝin, kaj oni trejnis min.
Kaj vi iris al Anglio.
Jes. Oni donis al mi sekretan inkon, iujn kodojn, tri mil dolarojn kaj mi iris al Portugalio. Sed fakte mi ne povis iri al Anglio. En tiu milita tempo oni ne povis iri al Anglio turisme. Tie estis usona delegacio. Mi estis bonŝanca, ĉar la angloj ne asistis min, la usonanoj ja asistis min en Lisbono. Mi klarigis al ili la kazon kaj ke mi havas la inkojn kaj la kodojn, ili demandis: «Kiel eblas ke oni rifuzis al vi ĉi tiun aferon?». Kiam mi iris tien, ĉi tiaj estis la cirkonstancoj. Sed mi ne povis pruvi tion poste. Dum tiu periodo kiam mi estis en Portugalio mi sendis tri mesaĝojn al la germanoj per sekreta inko kaj la leterojn iris al banko en Lisbono en kiu ili havis keston por kiu havis ŝlosilon ankaŭ la germanoj
Vi havas rimarkindan memorkapablon, ĉu ne? Se vi povas rekonstrui ĉi tion post kvardek jaroj, kaj ni devas resumi la aferon en ĉi tiu interparolo. Iam venas momento kiam vi estas germana agento kaj vi iĝas ankaŭ brita agento.
Certe, tio estis iu speco de kontraŭspionado.
Kaj vi komencas vian gravan laboron el Anglio. Vi akiris la plenan konfidon de la germanoj kiuj ne konis vian duoblan ludon. Kiel vi sukcesis? Kion vi faris? Ĉu vi sendis informojn al la germanoj?
Ekzakte. Kiam mi iris al Anglio, ĉar mi ne eniris ĉar mi ne povis eliri laŭleĝe, mi eliris el Portugalio tra Ĝibraltaro per aviadilo kiu pasigis ok horojn vojaĝante ĉar la aviadilo sin turnis al la oceano Atlantiko… Kiam mi alvenis tien mi rimarkis ke estas tre grave nomi ĉiujn postenojn. [ne komprenebla frazo]. Ulo kies patrino estis cigana, kaj kies patro estas angla nobelo, homo kun socia situo tre forta, sed li parolis perfekte la kastilian. Mi ne scipovis la anglan, mia scipovo de la angla lingvo estis tre malriĉa, kiun oni lernas en la lernejoj, kun kelkaj vortoj kaj esprimoj, sed kiam mi alvenis tien ili ne komprenis min kaj nek mi komprenis ilin. Kaj pere de la helpo de tiu homo, al kiu mi rakontis ĉion kion mi estis farinta, kion mi estis preta fari. Li akceptis min kaj agis kun la aliaj elementoj de la servo klarigante al ili la rolon kiun ili povis ludi de kontraŭspionado. Nome ke la germanoj tiam ne montris tre multan konfidon ĉar mi sendis al ili tri ridindajn mesaĝojn ĉar mi ne konis eĉ Anglion.
Vi elpensis ilin.
Helpinte min per turismaj gvidiloj. Mi elpensis la lokojn.
Vi ŝajnigis ke vi estis tie, kie vi ne estis.
Mi jam estis en Anglio kaj ĉio ĉi estis mensogo. Kaj el la tri mesaĝoj, nur al unu ili reagis, mi ricevis ĝin en Portugalio.
Sed viaj mensgoj verŝajne estis sufiĉe bone faritaj ĉar ili estis paŝo por ke ili daŭrigu.
Mi estis en iom danĝera situacio, ĉar ĝi estis la lasta mesaĝo kiun mi vidis, la lasta mesaĝo kiun mi ricevis, la unusola kiun mi ricevis en Portugalio. Ili montris ke la laboro kiun mi faris ne estas tre interesa, ĝis tiu dato. Ili diris ke mi devus esplori la gravajn punktojn de Anglio, precipe la movon de trupoj. Ĉi tio interesis ilin tre multe. Kiam mi alvenis Anglion, mi diris al la germanoj: «La situacio estas ĉi tiu, kaj se ni ne kaptas la okazon, ni baldaŭ perdos ĉion», kaj ili ekinteresiĝis pri la ebleco. Kaj ĉar ili sciis ke mi faris tiun tutan laboron, ĉar mi faris grandan komedion. Ĝuste unu el la estroj, iu [nomo ne identigebla], kiu estis la organizanto de [io simila al «Mol number Six»]. Li diris ke en sia vivo li neniam vidis akoron kiel mi kaj ĉar li ŝategis la aktorinon Greta Garbo, ene de la servo li nomis min Garbo, kaj de tie venas la nomo Garbo.
Garbo estas via spionnomo por la britoj. Por la germanoj vi estis Arabel.
Arabel, jes. Ĉi tiun nomon elpensis tiuj en Madrido, kaj ili komunikis sin kun Berlino pri Arabel.
Sinjoro Pujol, interesas nin tre multe scii ke dum Anglio kontestis la krediton, mi supozas, la germanoj pli kaj pli multe konfidis pri vi. Ĉu vi donis informojn kiuj akordis kun la realo, aŭ ili povis kontrasti ilin, ĉu ne?
Certe, la afero estis tia.
Kaj ĉi tio pretigante la grandan momenton.
Pri la invado oni ankoraŭ ne sciis ion.
En la momento kiam oni prezentas ĝin, krom viaj aventuroj, kiam prezentiĝas la kritika momento de la elŝipiĝo, de la invado antaŭvidita de la aliancanoj, vi ludas gravegan rolon.
Jes.
Vi sendadas informojn al la germanoj pri ĉi tiu elŝipiĝo.
Jes.
Kiujn informojn vi sendis?
Nu, ĉi tiuj informoj ne korespondis al li. La armeaj departamentoj de maraj kaj aeraj fortoj elmetis la planon pri milito kiun ili havis kaj ili sciis tre bone ke oni planis atakon de [Io ne komprenebla] kaj la estraro volis fari la atakon en Kaleza Markolo, ĉar ĝi estis pli logika ĉar ĝi estis pli proksima al Francio, sed la ĉefan atakon oni planis fari en la parto de Normandio, en malsamaj strandoj kiuj estas tie. Por ili la plej grava afero estis ke la germanoj forportu la fortojn el la lokoj kie ili volis fari la elŝipiĝon. Kaj jam antaŭ la ĉefa atako, ni pretigis kvanton da mesaĝoj, por kiuj ni kreis kvanton da armeaj korpoj.
Oni elpensis armeajn korpojn.
Jes, sinjoro. Kaj oni faris tre gravan diversigon. Tio estas, soldatoj kiuj apartenis al iu divizio, kiuj ĝenerale portis emblemon de la divizio x kun simboloj de leono, alia divizio kun tigro, ĉar oni multe uzis bestojn, precipe usonanoj. Oni kreis aliajn emblemojn.
Vi elpensis ilin por eventuala kazo ke germanoj…
Por la eventuala kazo ke ekzistis vera spiono kiu povus… Ĉi tiel ni kreis tri armeajn korpojn, 12 diviziojn, ne: 9 fikciajndiviziojn en Kaleza Markolo, krom tiuj kiuj vere ekzistis.
La germanoj kredis, laŭ viaj informoj, ke reale en Kaleza Markolo estos la elŝipiĝo.
La ĉefa atako. Kiam oni komencis ĉi tiun daton en Normandio, kompreneble mi devis montri la kredon ke mi estas bone informita, ĉar mi kreis per mia elpensado reton da agentoj, ĉiuj nerealaj, kiuj entute estis 22, sed tiuj kiuj laboris en la sama momento estis 16.
Vi parolas pri ili kvazaŭ ili estus vere ekzistintaj. Vi elpensis la nomojn kaj informis pri ili la germanojn.
Ekzakte.
Sed ili estis homoj?
Ne
Ĉi tiuj ne povis perfidi vin. Havi elpensitan teamon estas perfekta solvo.
Jes, sinjoro. Ĉi tio estas la vero. Kaj kompreneble tiuj homoj sin movis al pluraj lokoj ĉar eĉ ili diris al mi: «en tiu loko…», kaj alia diris: «ne, sed en tiu alia loko…»
Mi trovas amuze ke vi ankoraŭ diras «ili diris tion al mi», sed vi mem diris al vi.
En iu momento oni konsideris interese ke iu agento iru al Bristol. Kaj mi estis en Bristol. Iun fojon mi havis gravan kompromison. Ĉar temis pri grupo da ŝipoj militaj sed ankaŭ komercaj. Tre multaj el ili iris al la elŝipiĝo, precize en la Nordo de Afriko. Kaj oni efektivigis la elŝipiĝon inter Liverpool kaj Bristol.
Se vi konsideras oportune, Pujol, ni lasu tiujn aspektojn kiuj ankaŭ estus interesaj, sed ĉi tie nun ni devas centri nin… Alvenas la momento de la elŝipiĝo en Normandio. La germanoj kredis ke vi pravas kiam vi diras ke la elŝipiĝo okazos en Kaleza Markolo.
Ĉar vi ne scias, kion ni organizis. Mi tiam havis radion. Ni komunikis nin per radio, ni havis kodon tre malfacile priskribeblan. Ekzemple, por ĉifri kvardek vortojn ni almenaŭ pasigis horon aŭ horon kaj duono, por skribi tiun kodon. Ĝi estis tre malsimpla. Tre malfacila. Kaj la mesaĝoj kiujn mi sendis ĉiam pasis tra Madrido kaj de Madrido al Germanio. Mi komunikis [?] kaj ĉi tion scias tre malmultaj homoj… Multaj homoj ne kredas sed tio estas la vero. Du horojn antaŭ ol komenciĝis la elŝipiĝo mi komunikis al la germanoj ke oni vere faras la ĉefan elŝipiĝon de la aliancanoj en Normandio laŭ la informoj kiujn mi havis, pere de la agentoj kiuj estis en la sudo de Anglio. Nature, se ili ricevus informon kiel ĉi tiu… kaj ili absolute fidis min. Tio permesis ke mi donu emfazon al la ideo ke tio estas ago kun la intenco trompi. Pli grave oni avertis min pri la kvanto da soldatoj kiuj estis en Kaleza Markolo.
Kaj la germanoj ne movis la trupojn al Normandio.
Precize pro unu atako kiun ni havis en Normandio, estis afero tre malfacila, tre delikata, ĉar la usonanoj elŝipiĝis tie surprize. Ĉar ili sciis ke oni atakos en Normandio, sed ili ne sciis la precizan lokon. Ĉar mi ne povis scii ĉi tion. Miaj agentoj ne povis scii tion. Ili sciis ke tio okazos tie sed nenion plu. Kaj la surpriza atako ĉiam ekzistas, precipe ĉar ĝi okazis dum la mateniĝo. Ili vidis ke tie estas germanaj trupoj, kaj ili kontraŭatakis. Tie estis blendita divizio. Ili kontraŭatakis. La usonanoj avancis ok kilometrojn, sed pro la kontraŭatako ili malavancis ĝis loko unu kilometro for de la strando. La momento estis tre danĝera kaj ili diskutis. Eisenhower havis la ordonon retiri la [ne komprenebla vorto], kio estus kaŭzinta katastrofon. Kaj se tion oni estus efektiviginta, Eisenhower ne estus elektita prezidento de Usono.
La historio estus ŝanĝiĝinta.
La historio de Hispanio kaj de Eŭropo, ĉar la milito estus plilongiĝinta.
Sinjoro Pujol, danke al tio ke vi insistis ke la ĉefa atako okazos en Kaleza Markolo, ĉu vi opinias ke ĉar ne okazis la atendita rezisto en la batalo… oni evitis grandan kvanton da mortoj en la granda batalo de Normandio, kaj fakte en la rezisto.
Mi sentas min fakte tre kontenta pri tio. La plej granda kontentigo kiun mi ĝuis estas tio ke mi ne nur savis vivojn de britoj kaj usonanoj, sed ankaŭ de germanoj, ĉar se tiuj estus retirintaj siajn trupojn, la usonanoj estus insistintaj denove pri forta evoluo ĉar ili estis ekipitaj per aviadaj fortoj, oni estus detruinta… kaj la aliaj, ni diru, alia batalo simila al tiu de Verdun [en la unua mondmilito], kiu daŭris longe kaj kaŭzis tre multajn mortojn.
Aŭskultu, vi trompis la germanojn tiom bone ke, se mi ne estas misinformita, ili premiis vin poste.
Jes, sed ne sciante, kaj ne imagante.
Post la Normandia elŝipiĝo.
Post la Normandia elŝipiĝo.
Kaj oni premiis vin per la fama fera kruco germana.
Certe. Kaj ankaŭ per persona gratulo fare de Hitler.
Ĉu vi havas gratulon?
Per mesaĝo kiun oni sendis al mi.
Vi vere estis eksterordinara aktoro ĝis la fino en ĉi tiu historio, kaj poste vi ricevis la dankon kaj premion de Britio, ĉu ne?
Certe.
Vi portis ĉi tien objekton kiu estas la unusola kiun ni povas havi de vi ĉi tie, kaj kiu estas tre grava. Ĉu vi povas montri al ni ĉi tiun objekton?
Ĝi estas la medalo kiun donis al mi la britoj.
Ĉu vi povas montri ĝin ĉar ĝi estas tre direkta atestilo, kiun niaj spektantoj… Nur por komenci, la skatalo ŝajnas antikva, ĉu ne?
El ledo, jes.
Ĉi tiuj literoj M, B, E?
Member of the British Empire. Membro de la brita imperio.
Membro de la brita imperio. Kaj tio estas… Ĉu vi povas klarigi, kio estas tio?
Nu, ĉi tio estas agnosko kiun la britoj ne donas tre ofte. La unusola kiun en ĉi tiu jarcento oni donis antaŭ mi [al eksterlandano] estis al eŭsko kiu dum la unua mondmilito ofertis ĉiujn siajn ŝipojn al la aliancanoj, kaj ĝi estas la dua kiu ekzistas de kataluno.
La dua de ĉi tiu jarcento, la unua kiun ricevas kataluno, la dua kiun ricevas eksterlandano, el la vidpunkto de brito.
Brito, ĉar la alia estis eŭsko. [Sinjoro Pujol estas iomete konfuzita]
Tre bone. Ĉi tion vi konservis ĝis hodiaŭ. Ĉu vi kaŝis ĝin?
Mi ne kaŝis ĝin, sed simple konservis ĝin. Iam mia edzino trovis ĝin kaj demandis al mi: «Kion vi havas ĉi tie?». Kaj mi diris «Ĝi estas medalo kiun mi akiris dum la milito». Kaj la afero restis ĉi tiel, kaj ŝi ne demandis ion plu.
Ĉar dum ĉiuj tiuj jaroj vi forviŝis ĉi tiun fakton el la kono.
Post ĉiuj okazintaĵoj, kaj mi restis en bona loko, mi ne havis malbonan bildon ĉe la germanoj. Ili kredis min post la milito. Dum kaj post la atako en Normandio estas tre klare ke oni trompis ilin, ĉu ne? Ne ke mi trompis ilin sed ankaŭ min oni trompis. Kaj tiun mistifikon mi transigis al ili, mi diris al ili ke pro la sukceso kiun havis la atako en Normandio. La stabo decidis, laŭ la onidiroj kiuj cirkulis tie, nuligi la atakon en Kaleza Markolo.
Ĉu vi aŭdacis viziti persone la germanojn por rakonti ĉi tion post la elŝipiĝo?
Mi ne rakontis ĉi tion, sed mi vizitis ilin, jes, poste, kiam la milito estis finiĝinta. [ankaŭ la originalaj vortoj de sinjoro Pujol estas simile konfuzaj]
Kaj vi diris al ili ke tio estis sukcesos ĉar ĉi tiel ili ne estus irontaj al Kaleza Markolo.
Mi diris ĉi tion per mesaĝo.
Tion vi diris.
15 tagojn post la elŝipiĝo mi diris al ili ĉi tion kaj ili plu fidis min. Tiome ili fidis min, ke kiam komenciĝis la atakoj B1 kaj B2, ili ordonis ke mi foriru el Londono sen klarigi tre multe la kialon, ĉar ili voli savi la grupon de agentoj kiujn mi havis. Ĉar mi estis la ĉefa agento el ili, kaj mi havis tiun tutan reton, ili volis savi min… Ni ne sciis, pri kio temas kaj eĉ la anglojn ĉi tio zorgigis. «Kial ili volas ke vi foriru el Londono? Kiun motivon ili havas?». Ni malkovris tion poste, kiam komenciĝis B1.
La misiloj B1 kaj B2…
Kaj poste estis malfacile distri la celiton.
Tio estas: la germanoj amis vin tiom multe ke ili avertis vin rekte: «Foriru el Londono!».
Ekzakte.
«Vin minacas la danĝero ricevi bombatakon…»
Tiom multe ili aprezis min… Kaj kiam la milito estis finiĝinta kaj mi iris al Ameriko, kaj denove vidis mian familion. Mi iris tra Madrido kaj la germanoj estis tiom kontentaj pro mia laboro ke, malgraŭ ĉiuj malvenkoj, ili premiis min per 25 mil pesetoj pro mia laboro.
Kaj vi enspezis el la germanoj.
25 mil pesetojn.
Vi reale havas grandan fantazian kapablon.
[Sinjoro Pujol ridas]
Ĉar ni ne povis imagi… Ĉu vi timis ke oni povas malkovri vin dum vi faris… Mi supozas ke tie estis aŭtentaj germanaj spionoj.
Jes, sed tie la situacion kontrolis mi… Mi diris al ili… Iun tagon ili esprimis la neceson de spiono kiun ili volis sendi al Anglio, kiu kontaktu kun mi por eventuala helpo. Kompreneble mi havis 16 agentojn kaj povus havi alian (ĉi tion ili povus pensi), sed nin ne interesis havi rektan kontakton kun ĉi tiu agento ĉar ni ne sciis, kun kiu karaktero venus ĉi tiu spiono. Mi respondis ke mi ne volis havi kontakton kiu iu ajn kiu venus tien. Ni pesis avantaĝojn kaj malavantaĝojn. La avantaĝo estis malkovri agenton kiu nove eniris tien. Sed la malavantaĝo estis la danĝero ke tiu malkovrus, kie mi estas, kaj ke tiu reta de agentoj estis produktoj de mia fantazio. Ni decidis rifuzi la aferon, kaj mi diris ke mi responsas ne nur pri mi, sed pri aliaj 16 homoj, kaj mi ne povis fari tiajn aferojn.
Vi ne akordas kun tiu bildo de forta spiono kiu endanĝerigas sian vivon sur la stratoj, kiel tion montris kinarto. Vi estas la bildo… Pri pafiloj vi scias nenion. Vi laboras sur skribotablo. Vi uzas paperon, malmultajn paperojn. Mi imagas, ĉu ne? Kaj multe da cerbo, multe de memorkapablo. Kaj vi laboras trankvile en anguleto.
Mi volis fari laboron similan, ne kiel la armitaj batalantoj kiuj iras al la malamikaj linioj, se necese batali kaj detrui per eksplodiloj. Ĉi tiu neniam estis mia karaktero, mi estas tre pacema homo.
Vi ne rakontis ĉi tion al la familio. Pasis jaroj kaj jaroj, kaj neniu konis ĉi tion. Via rolo restis forviŝita.
Jes.
Vi eĉ petis ke oni forviŝu vin el la brita servo.
Mi petis ĉi tion. Tion mi petis al Thomas Harris kiu estis amiko mia kaj mi elmontris al li la neceso kiun mi sentis pri trankvila vivo, ke mi volis neniel rilati kun ĉi tio kaj ke oni konsideru min mortinta. Li respektis mian ideon, malgraŭ ke li volis ke mi restu apud li, kaj li volis verki libron pri ĉi tiu afero.
Kaj vi mortigis lin.
Lin mortigis mi mem ĉar mi diris ke [Garbo] estas mortinta.
Kaj la 18 malverajn agentojn ankaŭ vi mortigis.
Ĉi tiuj restis sepultitaj en Anglio. Kiam mi foriris mi likvidis [ne kompreneble]. En la lasta mesaĝo mi diris ke ili atendas la gloron de la Imperia Germanio.
Vi aktoris ĝis la fino.
Drame.
Kaj vi foriris el la scenejo.
Sed ĉiam kun la deziro reveni, se ne nun, almenaŭ poste povus reveni, tiu estis nia ideo.
Vi iris al Venezuelo. Tie vi komencis malsimilan vivon.
Tre malsimilan.
Kion vi faris en Venezuelo? Kion vi faras nun? Ĉu vi emeritiĝis?
Nun mi faras nenion. Sed kiam mi alvenis tien, kompreneble, mi devis serĉi manieron vivteni min. Mi deziro estis ne kompromiti mian familion, nek min. Tiel mi eliris el Karakaso. Mi trovis laboron en la kompanio Shell kiel lingvoinstruisto. Mi parolis kvin lingvojn kaj tiam mi instruis la anglan. [nekompreneblaj vortoj]
Vi tamen ne ŝanĝis vian nomon.
Ne, mia nomo plu estis Joan Pujol. La milito finiĝis kaj Garbo finiĝis en ĉiuj sencoj.
Kaj vi vivtenis vin en Venezuelo.
En Venezuelo.
Kaj vi ne havis kontakton kun la mondo de kontraŭspionado?
Ne.
Vi restis ekster ĝi.
[La vortoj de sinjoro Pujol estas nekompreneblaj]
Nu, se mi demandas ion, vi respondos jes aŭ ne laŭ viaj konvenoj. Mi tute ne povas scii, ĉu vi diras la veron aŭ ne, kaj mi akceptas tion. Sed mi devas demandi ion.
Mi tute ne aktoras. Mi parolas sincere pri la vero de la aferoj, ĉar…
Mi eĉ povas dubi ĉu via nomo estas Joan Pujol Garcia, ĉar ĝi ŝajnas al mi nomo tro antaŭpensita.
Mi povas elmontri per miaj identigiloj.
Vi povas akiri ilin el alia loko, ĉi tio ne ŝajnas al mi garantiaĵo. Nu, vi loĝas en Venezuelo, vi laboras tie kaj havas familion. Ĉio marŝas antaŭen kaj subite vi denove aperas ĉar iu malkovris vin…
Mia apero estis tute ne atendita. Mi tute ne atendis ĝin, ĉu jes? Ĉar oni verkis sep libroj pri Garbo, ne pri Joan Pujol.
Ĉi tio interesas min: neniu ligis vin kun Garbo.
Neniam. Nun jes.
Klare, pri ĉi tio mi parolas. Vi konservis vian personecon.
Unu el ĉi tiuj aŭtoroj interesiĝis pri la afero ĉar li antaŭe laboris en Scotland Yard, kaj li havis, ni diru, la deziron esplori aferojn, kaj lin surprizis ĉiuj detaloj de mia persono [tio estas Garbo] kiu finis mortante en Angolo. Oni diris ke Garbo mortis en Angolo, en Afriko.
Ĉu oni diris ĉi tion pri vi?
Jes, aŭ ke mi estas eŭsko, iu diris galego, iun tagon oni diris ke mi estas…
Ĉi tiujn onidirojn verŝajne disvastigis vi mem, ĉu ne?
Mi ne disvastigis tion. Temis pri la servo…
Vi estis tre proksima al la punkto diri «jes».
Ne, ne. Temis pri la servo.
La brita [sekreta] servo.
Kaj la aŭtoro, kompreneble, devis doni iun karakteron ĉar li ne povis doni mian sekretan nomon. Kaj ni intencis, ili intencis,… kelkajn librojn mi eĉ ne konis. Mi havas libron de Derek Robinson kiu precize parolas pri mi, kaj li nomas min Luis Carbriles, aŭ similan nomon, strangan, ĉu ne? Kaj ĉi tiu homo ĝuste nun dediĉis libron al mi kaj sendis al mi eldonon [nekompreneble].
Garbo estis la fama nomo ĝis nun.
Kaj okazis ke la 6an de junio de ĉi tiu jaro iu dediĉis libron al Joan Pujol Garcia, la plej bona verkisto de la reala vivo, Garbo. Sed ili aliflanke ne konis min kaj devis elpensi nomojn.
Estas demando kiun verŝajne ĉiu faris al vi, ĉar ĝi estas neevitebla. Kaj niaj spektantoj atendas ĝin: Kial vi faris tion? Kial vi metis vin en ĉi tiun laboron?
Tre multaj homoj demandis ĉi tion al mi, kaj unu el ili estis la duko de Edimburgo, kiu volis konatiĝi kun mi. Verŝajne tio estis unu el la aferoj kiuj konvinkis min iri al Anglio, ĉar oni proponis al mi du aferojn. Unue, ke ĉi tiu homo volis paroli kun mi kaj konatiĝi kun mi, kaj due li havis la eblecon organizi tie kun kelkaj homoj kontakton, renkontiĝon kun ĉiuj homoj kiuj estis kune.
En la servo.
En la servo de mia laboro, tio estas, kiuj dediĉis sin al ĉi tiu afero. Kaj nature do, li faris al mi ĉi tiun demandon kiun vi fariss al mi: Kial vi faris tion?
Kaj kio estis via respondo?
Nu, mian respondon mi malvolvis en la libro. Sed en malmultaj vortoj, ĉar tion mi sentis, tion mi volis fari, por la bono de la homaro. Mi havis a ideon ke ĉi tiu homo [Hitlero] estis diabla homo kiu portos tutan detruon de la homaro, malaperigante homojn laŭ niaj nunaj konoj, ĉar tion antaŭe oni preskaŭ ne konis. La detruon de ĉiuj judoj. Kompreneble mi ne estas judo, sed mi sentas la doloron de tiu gento, kaj de ĉiuj poloj kiuj suferis pro li, kaj de ĉiuj francoj, kaj de la cetera Eŭropo, kiu suferis sub la regado de nacisocialismo.
Do reale la sento pri la paco, la kunvivado kaj la demokratio portis vin al ĉi tiu danĝero kaj al mondo kiu por vi estis tute fremda.
Tute nova, kaj nekonata, ĉar mi sciis nenion, kaj mi tute ne estis antaŭpretigita.
Vi ne estis preta por tio, sed vi lernis pri la kodoj kaj pri la inkoj, kio estas detaloj de la ofico.
Mi zorgis ke mi povu fari bonan laboron. Ĉar mi ŝatas fari la aferojn kaj fini ilin. Sed bone faritajn, se mi povas.
Ĉu vi fartas bone rilate al la sano?
Bone, mi fartas bone, mi sentas min… Mi ne rajtas diri ke mi fartas malbone. Antaŭ sep jaroj oni operaciis min je la koro. Ĝi estis operacio al malferimita koro. Oni metis al mi tri pontojn. Tio estis en Houston, Usono. Kaj mi sekvas nutro-programon ne tre striktan, sed mi devas uzi kelkajn medikamentojn. Kaj dum vojaĝoj ĉiam akompanas min, ĉu mia edzino ĉu unu el miaj filoj.
Kaj kiam malkovris via familio kaj la amikoj… Unu demando: Ĉu spiono povas havi amikojn?
Ne.
Ne.
Mi estis tute sen kontakto kun la amikoj. Mi havis konatojn.
Vi denove havas amikojn en Venezuelo, kiam vi reakiras identecon…
Mi perdis multajn amikojn ĉar mi ne vivis ĉi tie. Ili kreis novajn amikajn rilatojn en siaj kluboj kaj kiam mi alvenis, mi estis eksterulo. Kiam mi alvenis ĉi tien, mi frato faciligis al mi kontakton kun homoj, sed ĉi tio estis ĉio.
Ĉu vi revenis al la D-Tago? Ĉu vi vidis la strandon de Normandio…
Jes.
…en kiu oni tiom multajn vivojn ŝparis danke al tio ke vi kredigis ke ĉi tie ne okazos la decida batalo.
Ekzakte.
Kiun impreson kaŭzis al vi vidi la scenejon kiun vi imagis el via laborloko?
Nu, ĝi kaŭzis al mi grandan doloron. Vidi la tombejon estas afero kiun mi ne povas esprimi. Mi povas paroli pri ĝi, sed vidi ĝin estas terure, tre terure. Tio tuŝis miajn emociojn kaj mi ĝuis la kontentecon renkonti multajn batalantojn kiu estis en la defilado, ili ĉiuj estis maljunaj, kaj akompanis ilin iliaj edzinoj, kaj ili invitis min iri kun ili kaj ni promenis tie, sur la strandoj. Ni renkontis grupon en kiu estis kolonelo kiu ankaŭ portis ilin al la venko, kiu partoprenis la elŝipiĝon tie. Kaj ni iris kun fotistoj de ATN, privata agentejo el Anglio, kaj ili faris fotojn pri la strando. Kaj venis ĉi tiu kolonelo kaj kelkaj fotistoj kaj diras al mi: «Ĉu vi aŭdis pri Garbo?». Kaj mi diris: «Jes, mi aŭdis ion pri ĉi tiu sinjoro». «Li estas ĉi tie apud vi» [Verŝajne ĉi tiujn vortojn diris la kolonelo al alia homo kiu estis tie, aŭ sinjoro Pujol miksas la personojn]. Kaj ili restis… Kaj kiam li estis rakontinta, mi estis tie, vizitante la strandojn. Li kunigis kelkajn soldatojn kaj diris al ili: «Sinjoroj, mi havas la plezuron prezenti al vi Garbon, homo kiu savis vian vivon». Tiam la virinoj kiuj akompanis ilin, brakumis min, kaj kisis min kaj fotis min, dirante ke mi savis iliajn edzojn. La afero estis tre emociplena, tre emociplena.
Nu, de la Normandia elŝipiĝo pasis jam ekzakte 40 jaroj, ĝi okazis la 6an de junio 1944. La operaco Overlond, kiun direktis Eisenhower, kaj tie intervenis 665 mil homoj, 5 mil ŝipoj, kaj cetere. La libroj diras ke la sukceson oni ŝuldas al la antaŭpretigo, al la organizado, kaj al la surpriza faktoro.
Ekzakte.
La libroj ne diras ke unu el la plej gravaj faktoroj estis sinjoro Joan Pujol i Garcia. Unue ĉar ili ne sciis, kiu vi estas.
Ekzakte, sed ja mencias Garbon preksaŭ ĉiuj, eĉ multaj revuoj. Lastatempe mi vidis la revuon Newsweek de la 10 de junio, kiu rakontis ke tie okazis distra atako, «decieve» ili diras, sed ili ne sciis ekzakte, kion. Ĉar la usonanoj neniam sciis ĉi tion, ĉar la britaj servoj ne volis komuniki ĉi tiujn aferojn. Ili helpis unuj la aliajn, sed oni ne volis ke la organizadon konu aliaj naciojn, malgraŭ ke ili estis aliancanoj.
Sinjoro Pujol, ĉi tiu interparolo alvenas sian finon, mi scias ke vi povas rakonti multajn aferojn, kiuj estus tiuj detaloj pli taŭgaj por libro, aŭ serio da raportoj, pri precizigoj. Ĉi tie ni volis aŭskulti vin, proksimiĝi iomete pli al via persona identeco, kiu dum longa tempo restis sekreta. Dankon pro la konfido kiun vi montris al la kataluna televido. Karaj spektantoj, ni fermos la elsendon kun kanto pri amo kaj milito precize ĉar sinjoro Joan Pujol petis al ni la kanton Rosó, kiu ŝajnas ke en kelkaj momentoj ĝi tuŝis liajn emociojn, kaj estos bone fermi ĉi tiun elsendon kun ĉi tiu muziko kaj samtempe mi pensas ke vi trovis ke ĉi tiu interparolo havis esceptan karakteron kaj antaŭ ol vi kun familianoj kaj amikoj decidu diskuti pri tio kion ĉi tie ni diskutis, kaj kion vi povas imagi, mi devas diri kiel ĉiam, bonan nokton, dankon kaj ĝis la venonta semajno.
Elŝutu la intervjuon en pdf-dosiero.








